„Scapegoat“ — knjiga Elijasa Šarpa o političkoj demonizaciji trans-osoba u SAD
Analiza moralne panike i političke demonizacije transrodnih osoba u Sjedinjenim Državama.
Američka izdavačka kuća Desert Light Press objavila je 15. septembra 2026. godine na engleskom jeziku knjigu Scapegoat: Why America Made Trans People The Villain („Žrtveni jarac: zašto je Amerika od trans-osoba napravila neprijatelje“). Autor dela je američki pisac, publicista i društveni aktivista S. Elijas V. Šarp (S. Elias W. Sharp). Predgovor je napisao dr Džejmison Grin (Jamison Green), veteran pokreta za prava transrodnih osoba, dok je u radu na knjizi učestvovao i autor i aktivista Tomas Biti (Thomas Beatie).
Elijas Šarp je kulturni kritičar i esejista koji se bavi pitanjima društvene moći, identiteta i marginalizovanih grupa. Prethodno je objavio autobiografsku knjigu Dreams Are For The Dead, posvećenu destigmatizaciji osoba u oporavku od zavisnosti i preispitivanju društvenih predrasuda. Šarp živi i radi na američkom Srednjem zapadu, gde aktivno sarađuje sa arhivima i institucijama zajednice, uključujući Stonewall National Museum, Archives & Library na Floridi. Saradnici na ovom izdanju zauzimaju značajno mesto u istoriji pokreta: Džejmison Grin je dugo vodio Svetsku profesionalnu asocijaciju za transrodno zdravlje (WPATH) i organizaciju FTM International, dok je Tomas Biti krajem 2000-ih memoarima Labor of Love otvorio globalnu debatu o roditeljstvu i trudnoći kod transrodnih muškaraca.
Knjiga detaljno analizira mehanizme kroz koje su transrodne i nebinarne osobe u Sjedinjenim Američkim Državama postavljene u središte veštački izazvanog „kulturnog rata“ (culture war). Šarp dokazuje da napadi na rodnu afirmaciju i desetine restriktivnih zakona nisu posledica brige za dobrobit dece ili javno zdravlje, kako to tvrde konzervativni krugovi. Prema autoru, kampanja protiv trans-osoba predstavlja ciničnu izbornu tehnologiju osmišljenu za konsolidaciju desničarskog biračkog tela i skretanje pažnje javnosti sa dubokih društvenih problema: propadanja javnog školstva, stagnacije plata, nedostupnosti zdravstvene zaštite i uticaja korporativnih lobija.
U fokusu autorovog istraživanja nalazi se sociološki fenomen moralne panike (moral panic). Šarp prati njene faze: od ideološkog uobličavanja u konzervativnim institutima do masovnog širenja preko desničarskih medija i njenog predstavljanja javnosti kao navodnog „zdravog razuma“. Autor ovu kampanju povezuje sa tradicijom stvaranja žrtvenih jaraca u američkoj politici: od progona boraca za građanska prava i radnika imigranata, preko rasističkog stereotipa o „kraljicama socijalne pomoći“ iz Reganove ere, do antigej inicijativa sedamdesetih i osamdesetih godina usmerenih na izbacivanje homoseksualnih nastavnika iz škola.
Šarp zaključuje da konstruisanje unutrašnjeg neprijatelja ne ugrožava samo trans-osobe koje trpe diskriminaciju i nasilje, već nanosi ozbiljnu štetu demokratskom društvu u celini. Normalizacija državne represije i uplitanje vlasti u telesnu autonomiju pojedinaca stvaraju opasan presedan koji sutra može biti upotrebljen protiv bilo koje društvene manjine.
