«Sadistic Cholas» — Olga Rodriguez-Ulloa'nın çağdaş Peru'da ırksal bir klişenin yeniden sahiplenilmesine dair kitabı

16 Haziran 2026’da University of Texas Press, Amerikalı araştırmacı Olga Rodriguez-Ulloa’nın Sadistic Cholas: Transfeminist Provocations in Contemporary Peru adlı akademik monografisini yayımladı. Kitap, Peru’daki chola ırksal klişesinin tarihini inceliyor ve çağdaş sanatçıların, aktivistlerin ile queer performansçıların bu figürü bir direniş aracı olarak nasıl yeniden sahiplendiklerini analiz ediyor.

Peru’da chola kelimesi tarihsel olarak yerli ve Afrikalı karışık soylu kadınları aşağılamak için kullanılan bir terimdi. Sömürge döneminde bu terim, onlara “ahlaksız bir pagan” imgesi yükledi — tehlikeli, denetlenemez, kabul görmüş toplumsal normların dışında yaşayan biri. Aşağılayıcı kökenlerine karşın, çağdaş Peru’da bu kelime, ilk başta yöneltildiği kişiler tarafından sahiplenildi. Şarkıcılar, sanatçılar, yazarlar ve queer performansçılar, “öfkeli chola” figürünü siyasi bir söylem ve tabandan gelen aktivizm biçimine dönüştürüyor.

Kitap bu dönüşümü müzik, görsel sanatlar, edebiyat ve topluluk gruplarının örgütsel çalışmaları aracılığıyla izliyor. Yazar, klişenin içeriden sahiplenilmesinin — Siyah kadınlar ve transfeministler tarafından — aynı anda bir öz savunma, intikam ve bir bakım siyaseti biçimine nasıl dönüştüğünü, fiziksel şiddete başvurmaksızın nasıl gerçekleştirildiğini analiz ediyor.

Olga Rodriguez-Ulloa, Indiana Üniversitesi Bloomington’da Amerikan Araştırmaları ve Latino Araştırmaları Yardımcı Doçentidir. Doktorasını 2014 yılında Columbia Üniversitesi’nde Latin Amerika ve İber Kültürleri alanında tamamladı. Araştırma ilgi alanları ırk teorisi, feminist teori, Andean yerli halkları araştırmaları, Afro-Latinx kültürü, görsel sanatlar ve popüler müziği kapsamaktadır. Daha önce Punk! Las Américas Edition (Intellect Books, 2021) adlı derlemenin ortak editörlüğünü üstlendi.

Transfeminizm, feminist söyleme trans kadınların dahil edilmesinde ısrar eden ve farklı baskı biçimlerinin birbirleriyle bağlantısını kabul eden bir feminizm akımıdır. Derin ırksal ve sınıfsal eşitsizliğin sürdüğü Peru bağlamında, ırksal klişelerin yeniden sahiplenilmesine transfeminist bir okuma, sömürgeci miras ve bunun günümüzdeki sonuçları üzerine özgün bir bakış açısı sunmaktadır.