Rusya’da mahkemeler iki gün içinde üç LGBT girişimini «aşırılıkçı» ilan etti
24 Nisan’da hak grubu Perviy Otdel, Samara merkezli Irida örgütünün de «aşırılıkçı» ilan edilerek Rusya’da yasaklandığını bildirdi. Bir gün önce Reuters Parni+ ile Moskova LGBT+ Girişimleri Toplum Merkezi hakkında benzer kararlar verildiğini aktarmıştı. Böylece iki gün içinde bu tür kararların sayısı üçe çıktı.
Irida küçük bir aktivist grubuydu. VKontakte’de bir sayfa yürütüyor, LGBT konularında küçük bir kitaplık oluşturuyor ve kolluk kuvvetlerine ve Duma milletvekillerine başvurular gönderiyordu. Bunu özellikle cinsiyet geçişini ve sözde «LGBT propagandasını» yasaklayan yasalar tartışılırken yapıyordu.
Perviy Otdel ile çalışan avukat Maksim Olenichev, Irida davasının, yetkililerin 30 Kasım 2023 tarihli Yüksek Mahkeme kararından sonra somut LGBT girişimlerini «aşırılıkçı» ilan etme yönündeki yeni uygulamayı ilk kez denediği dosya olduğunu söyledi. Ona göre dava Kasım 2025’ten beri görülüyordu, toplam yedi duruşma yapıldı ve Şubat 2026’ya gelindiğinde benzer davalar sekiz başka girişime karşı da açılmıştı.
Olenichev’e göre Irida davasındaki temel delil, sözde bir «kriminolojik karakteristik» oldu. Adalet Bakanlığı bu belgeyi önce «hizmete özel» diye sınıflandırdı, ancak savunma belgeye erişmeyi başardı. Bunun ardından, Irida’nın milletvekillerine yaptığı başvuruların ve «LGBT propagandası» yasasını bir metinde «saçma ve temelsiz» diye eleştirmesinin de aşırılıkçılık kanıtı sayıldığı ortaya çıktı. Daha önce Samara’daki Promışlennıy Bölge Mahkemesi, Irida başkanı Artyom Fokin’e 450 bin ruble para cezası vermiş ve üç yıl boyunca internet sitelerini yönetmesini yasaklamıştı.
23 Nisan’da Oryol bölgesindeki Zavodskoy Bölge Mahkemesi, Adalet Bakanlığı’nın medya projesi Parni+ aleyhindeki davasını kabul ederken, Moskova Şehir Mahkemesi de Moskova LGBT+ Girişimleri Toplum Merkezini «aşırılıkçı» örgüt ilan etti. Bunu Mediazona bildirdi ve daha sonra ayrı olarak Moskova merkezi hakkındaki kararı da yazdı. Her iki kuruluş da çalışmalarını sürdüreceklerini söyledi; ancak Moskova merkezi, güvenlik gerekçesiyle katılımcıların anonimleştirilmediği bazı yüz yüze etkinliklerden vazgeçeceğini açıkladı. Parni+, mahkeme kararını LGBT görünürlüğünün, bağımsız gazeteciliğin ve toplulukla kurulan her türlü kamusal dayanışmanın kriminalize edilmesinde yeni bir adım olarak niteledi.
Bu kararlar, 2023’te sözde «uluslararası kamusal LGBT hareketinin» yasaklanmasından sonra izlenen çizgiyi sürdürüyor. Rus yetkililer bu tür adımları «geleneksel değerleri» koruma olarak sunuyor. 22 Nisan’da güvenlik güçleri, kitap kataloğundaki olası «LGBT propagandası» nedeniyle Rusya’nın en büyük yayınevlerinden birinin çalışanlarını da sorguladı. Mart ayında Human Rights Watch , Rus yetkililerin yargı sistemini LGBT kişiler ile onların destekçilerini marjinalleştirmek ve sansürlemek için araç olarak kullandığını, bunun da ifade özgürlüğünü, örgütlenme özgürlüğünü ve ayrımcılık yasağını açıkça ihlal ettiğini söyledi.